(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.9. అధ్యాయః 009
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి సదృష్టాంతప్రదర్శనం దైవాదపి పురుషకారస్య ప్రాబల్యప్రతిపాదనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

పితామహ మహాప్రాజ్ఞ సర్వసాస్త్రవిశారద।
దైవే పురుషకారే చ కింస్విచ్ఛ్రేష్ఠతరం భవేత్॥ 13-9-1(81589)
భీష్మ ఉవాచ। 13-9-2x(6767)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
వసిష్ఠస్య చ సంవాదం బ్రహ్మణశ్చ యుధిష్ఠిర॥ 13-9-2(81590)
దైవమానుషయోః కింస్విత్కర్మణోః శ్రేష్ఠమిత్యుత।
పురా వసిష్ఠో భగవాన్పితామహమపృచ్ఛత॥ 13-9-3(81591)
తతః పద్మోద్భవో రాజందేవదేవః పితామహః।
ఉవాచ మధురం వాక్యమర్థవద్ధేతుభూషితం॥ 13-9-4(81592)
`బీజతో హ్యంకురోత్పత్తిరంకురాత్పర్ణసంభవః।
పర్ణాన్నాలాః ప్రసూయంతే నాలాత్స్కంధః ప్రవర్తతే॥ 13-9-5(81593)
స్కంధాత్ప్రవర్తతే పుష్పం పుష్పాత్సంవర్ధతే ఫలం।
ఫలాన్నిర్వర్తతే బీజం బీజాత్స్యాత్సంభవః పునః'॥ 13-9-6(81594)
నాబీజం జాయతే కించిన్న బీజేనే వినా ఫలం।
బీజాద్బీజం ప్రభవతి నాబీజం విద్యతే ఫలం॥ 13-9-7(81595)
యాదృశం వపతే బీజం క్షేత్రమాసాద్య వాపకః।
సుకృతే దుష్కృతే వాఽపి తాదృశం లభతే ఫలం॥ 13-9-8(81596)
యథా బీజం వినా క్షేత్రముప్తం భవతి నిష్ఫలం।
తథా పురుషకారేణ వినా దైవం న సిధ్యతి॥ 13-9-9(81597)
క్షేత్రం పురుషకారస్తు దైవం బీజముదాహృతం।
క్షేత్రబీజసమాయోగాత్తతః సస్యం సమృద్ధ్యతే॥ 13-9-10(81598)
కర్మణః ఫలనిర్వృత్తిం స్వయమశ్నాతి కారకః।
ప్రత్యక్షం దృశ్యతే లోకే కృతస్యాప్యకృతస్య చ॥ 13-9-11(81599)
శుభేన కర్మణా సౌఖ్యం దుఃఖం పాపేన కర్మణా।
కృతం సర్వత్ర లభతే నాకృతం భుజ్యతే క్వచిత్॥ 13-9-12(81600)
కృతీ సర్వత్ర లభతే ప్రతిష్ఠాం భాగ్యవీక్షితః।
అకృతీ లభతే భ్రష్టః క్షతే క్షారావసేచనం॥ 13-9-13(81601)
తపసా రూపసౌభాగ్యం రత్నాని వివిధాని చ।
ప్రాప్యతే కర్మణా సర్వం న దైవాదకృతాత్మనా॥ 13-9-14(81602)
తథా స్వర్గశ్చ భోగశ్చ నిష్ఠా యా చ మనీషితా।
సర్వం పురుషకారేణ కృతేనేహోపలభ్యతే॥ 13-9-15(81603)
జ్యోతీంషి త్రిదశా నాగా యక్షాశ్చంద్రార్కమారుతాః।
సర్వే పురుషకారేణ మానుష్యాద్దేవతాం గతాః॥ 13-9-16(81604)
అర్థో వా మిత్రవర్గో వా ఐశ్వర్యం వా కులాన్వితం।
శ్రీశ్చాపి దుర్లభా భోక్తుం తథైవాకృతకర్మభిః॥ 13-9-17(81605)
శౌచేన లభతే విప్రః క్షత్రియో విక్రమేణ తు।
వైశ్యః పురుషకారేణ శూద్రః శుశ్రూషయా శ్రియం॥ 13-9-18(81606)
నాదాతారం భజంత్యర్థా న క్లీబం నాపి నిష్క్రియం।
నాకర్మశీలం నాశూరం తథా నైవాతపస్వినం॥ 13-9-19(81607)
యేన లోకాస్త్రయః సృష్టా దైత్యాః సర్వాశ్చ దేవతాః।
స ఏష భగవాన్విష్ణుః సముద్రే తప్యతే తపః॥ 13-9-20(81608)
స్వం చేత్కర్మఫలం న స్యాత్సర్వమేవాఫలం భవేత్।
లోకో దైవం సమాలక్ష్య ఉదాసీనో భవేద్యది॥ 13-9-21(81609)
అకృత్వా మానుషం కర్మ యో దైవమనువర్తతే।
వృథా శ్రాంయతి సంప్రాప్య పతిం క్లీబమివాంగనా॥ 13-9-22(81610)
న తథా మానుషే లోకే ఫలమస్తి శుభాశుభే।
యథా త్రిదశలోకే హి ఫలమల్పేన జాయతే॥ 13-9-23(81611)
కృతః పురుషకారస్తు దైవమేవానువర్తతే।
న దైవమకృతే కించిత్కస్యచిద్దాతుమర్హతి॥ 13-9-24(81612)
యథా స్థానాన్యనిత్యాని దృశ్యంతే దైవతేష్వపి।
కథం కర్మ వినా దైవం స్థాస్యతి స్థాపయిష్యతః॥ 13-9-25(81613)
న దైవతాని లోకేఽస్మిన్వ్యాపారం యాంతి కస్యచిత్।
వ్యాసంగం జనయంత్యుగ్రమాత్మాభిభవశంకయా॥ 13-9-26(81614)
ఋషీణాం దేవతానాం చ సదా భవతి విగ్రహః।
కస్య వాచా హ్యదైవం స్యాద్యతో దైవం ప్రవర్తతే॥ 13-9-27(81615)
కథం తస్య సముత్పత్తిర్యతో దైవం ప్రవర్తతే।
ఏవం త్రిదశలోకేఽపి ప్రాప్యతే పరమం సుఖం॥ 13-9-28(81616)
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధురాత్మైవ రిపురాత్మనః।
ఆత్మైవ హ్యాత్మనః సాక్షీ కృతస్యాప్యకృతస్య చ॥ 13-9-29(81617)
కృతం చ వికృతం కించిత్సిద్ధ్యతే గురుకర్మణా।
సుకృతం దుష్కృతం కర్మ అకృతార్థం ప్రపద్యతే॥ 13-9-30(81618)
దేవానాం శరణం పుణ్యం సర్వం పుణ్యైరవాప్యతే।
పుణ్యహీనం నరం ప్రాప్య కిం దైవం ప్రకరిష్యతి॥ 13-9-31(81619)
పురా యయాతిర్విభ్రష్టశ్చ్యావితః పతితః క్షితౌ।
పునరారోపితః స్వర్గం దౌహిత్రైః పుణ్యకర్మభిః॥ 13-9-32(81620)
పురూరవాశ్చ రాజర్షిర్ద్విజైరభిహితః పురా।
ఐల ఇత్యభివిఖ్యాతః స్వర్గం ప్రాప్తో మహీపతిః॥ 13-9-33(81621)
అశ్వమేధాదిభిర్యజ్ఞైః సత్కృతః కోసలాధిపః।
మహర్షిశాపాత్సౌదాసః పురుషాదత్వమాగతః॥ 13-9-34(81622)
అశ్వత్థామా చ రామశ్చ మునిపుత్రౌ ధనుర్ధరౌ।
న గచ్ఛతః స్వర్గలోకం వేదదృష్టేన కర్మణా॥ 13-9-35(81623)
వసుర్యజ్ఞశతైరిష్ట్వా ద్వితీయ ఇవ వాసవః।
మిథ్యాభిధానేనైకేన రసాతలతలం గతః॥ 13-9-36(81624)
బలిర్వైరోచనిర్బద్ధో ధర్మపాశేన దైవతైః।
విష్ణోః పురుషకారేణ పాతాలసదనః కృపః॥ 13-9-37(81625)
శక్రస్యాథ రథోపస్థే విష్ఠితో జనమేజయః।
ద్విజస్త్రీణాం వధం కృత్వా కిం దైవేన న వారితః॥ 13-9-38(81626)
అజ్ఞానాద్బ్రాహ్మణం హత్వా స్పృష్టో బాలవధేన చ।
వైశంపాయనవిప్రర్షిః కిం దైవేన న వారితః॥ 13-9-39(81627)
గోప్రదానేన మిథ్యా చ బ్రాహ్మణేభ్యో మహామఖే।
పురా నృగశ్చ రాజర్షిః కృకలాసత్వమాగతః॥ 13-9-40(81628)
ధుంధుమారశ్చ రాజర్షిః సత్రేష్వేవ జరాం గతః।
ప్రీతిదాయం పరిత్యజ్య సుష్వాప స గిరివ్రజే॥ 13-9-41(81629)
పాండవానాం హృతం రాజ్యం ధార్తరాష్ట్రైర్మహాబలైః।
పునః ప్రత్యాహృతం చైవ న దైవాద్భుజసంశ్రయాత్॥ 13-9-42(81630)
తపోనియమసంయుక్తా మునయః సంశితవ్రతాః।
కిం తే దైవబలాచ్ఛాపముత్సృజంతే న కర్మణా॥ 13-9-43(81631)
పాపముత్సృజతే లోకే సర్వం ప్రాప్య సుదుర్లభం।
లోభమోహసమాపన్నం న దైవం త్రాయతే నరం॥ 13-9-44(81632)
యథాఽఽగ్నిః పవనోద్భూతః సుసూక్ష్మోఽపి మహాన్భవేత్।
తథా కర్మసమాయుక్తం దైవం సాధు వివర్ధతే॥ 13-9-45(81633)
యథా తైలక్షయాద్దీపః ప్రంలానిముపగచ్ఛతి।
తథా కర్మక్షయాద్దైవం ప్రంలానిముపగచ్ఛతి॥ 13-9-46(81634)
విపులమపి ధనౌఘం ప్రాప్య భోగాంత్రియో వా
పురుష ఇహ న శక్తః కర్మహీనో హి భోక్తుం।
సువిహితమపి చార్థం దైవతే రక్ష్యమాణం
పురుష ఇహ మహాత్మా ప్రాప్నుతే నిత్యయుక్తః॥ 13-9-47(81635)
వ్యయగుమపి సాధుం కర్మణా సంశ్రయంతే
భవతీ మనుజలోకాద్దైవలోకో విశిష్టః।
బహుతరసుసమృద్ధ్యా మానుషాణాం గృహాణి
పితృవనభవనాభం దృశ్యతే చామరాణాం॥ 13-9-48(81636)
న చ ఫలతి వికర్మా జీవలోకే న దైవం
వ్యపనయతి విమార్గం నాస్తి దైవే ప్రభుత్వం।
గురుమివ కృతమగ్ర్యం కర్మ సంయాతి దైవం
నయతి పురుషకారః సంచితస్తత్రతత్ర॥ 13-9-49(81637)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం మయా వై మునిసత్తమ।
ఫలం పురుషకారస్య సదా సందృశ్య తత్త్వతః॥ 13-9-50(81638)
అభ్యుత్థానేన దైవస్య సమారబ్ధేన కేనచిత్।
విధినా కర్మణా చైవ స్వర్గమార్గమవాప్నుయాత్॥ ॥ 13-9-51(81639)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి నవమోఽధ్యాయః॥ 9 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-9-13 నాకృతీ లభతేఽభీష్టం క్షితిః క్షీరావసేచనమితి ధ.పాఠః॥ 7-9-16 చంద్రార్కతారకా ఇతి ధ.పాఠః। 7-9-18 లభతే శ్రియమితి సర్వత్ర సంబంధః॥ 7-9-24 అకృతే కర్మాభావే సతి॥ 7-9-26 వ్యాపారం పుణ్యరూపం యాంతి అనుమోదంతే। ఉగ్రం ధర్మవిఘ్నకరం। ఏవం సంజనయంత్యుగ్రా ఆత్మనిర్భయశంకయేతి ధ.పాఠః॥ 7-9-27 యద్యప్యేవం కర్మపరత్వం దేవర్షీణామస్తి తథాపి అదైవం దైవాభావో న వక్తుం శక్య ఇత్యర్థః॥ 7-9-28 యతో యస్మాద్దైవం ప్రవర్తతే తస్య కర్మణోఽపి దైవం వినా కథముత్పత్తిః స్యాన్న కథమపి॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.